Mleko matki jest najbardziej naturalnym pokarmem dla dziecka. Jednocześnie jest też najbogatsze pod względem zawartości składników odżywczych.
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby przez pierwszych 6 miesięcy życia karmić malucha wyłącznie piersią, a dopiero później wprowadzać dodatkowe pokarmy, nie rezygnując jednak z karmienia piersią aż do drugiego roku życia dziecka.
Osobiście jestem ogromną zwolenniczką takiej formy karmienia, dlatego w tym wpisie chciałabym przedstawić Wam mój punkt widzenia dotyczący wpływu karmienia piersią na rozwój próchnicy zębów mlecznych.
Dlaczego próchnica u dzieci jest dziś tak częsta?
Istnieją doniesienia wskazujące, że większość dzieci naszych przodków nie miała problemów z próchnicą.
Obecnie choroba ta dotyczy około 60–90% dzieci w wieku szkolnym na całym świecie, a wraz ze spadkiem warunków socjoekonomicznych ten odsetek wzrasta.
Dlaczego tak się dzieje?
Przede wszystkim ogromny wpływ ma niewłaściwa dieta bogata w produkty wysoko przetworzone, cukry proste, słodkie napoje i pokarmy węglowodanowe.
Dodatkowo często piszą do mnie mamy, które mają problem z zapisaniem swojego 6–12 miesięcznego dziecka na pierwszą wizytę kontrolną u dentysty. Część stomatologów nie chce przyjmować tak małych dzieci lub uważa takie wizyty za niepotrzebne.
Tymczasem to właśnie dentysta powinien być autorytetem w kwestii dbania o zęby już od pierwszego roku życia.
Wcześnie wyrobione nawyki dietetyczne i higieniczne oraz regularne kontrole uzębienia pozwalają uniknąć próchnicy albo wychwycić ją na bardzo wczesnym etapie.
Czy mleko matki powoduje próchnicę?
Naturalne mleko matki ma niski potencjał próchnicotwórczy — niższy niż mleko modyfikowane — a nawet może wykazywać pewne działanie ochronne.
Przeciwciała zawarte w mleku kobiecym mogą hamować wzrost bakterii próchnicotwórczych, w tym Streptococcus mutans, które są główną przyczyną próchnicy.
Z kolei laktoferyna, czyli białko obecne w naturalnym mleku, również może hamować wzrost i rozwój tych bakterii.
Laktoza, będąca głównym cukrem znajdującym się w mleku matki, spośród wszystkich cukrów wykazuje najmniejszy potencjał próchnicotwórczy.
Innym rodzajem węglowodanów obecnych w mleku kobiecym są oligosacharydy. Są to prebiotyki, które wspomagają rozwój prawidłowej flory bakteryjnej oraz mikrobiomu jamy ustnej dziecka.
Analizując korzyści karmienia piersią dla zdrowia jamy ustnej malucha, nie można również pominąć samej techniki ssania piersi.
Podczas ssania butelki pokarm uwalniany jest do przedniej części jamy ustnej i gromadzi się wokół zębów, natomiast mleko pobierane z piersi kierowane jest głęboko do gardła, omijając zęby.
Dlaczego część dzieci karmionych piersią ma próchnicę?
Naturalne karmienie wydaje się mieć wiele korzyści dla zdrowia zębów dziecka. Dlaczego więc niektóre maluchy mam długo karmiących piersią mają próchnicę?
Metaanalizy i badania naukowe podają sprzeczne informacje i nie istnieje jednoznaczne stanowisko dotyczące tego, czy długie karmienie piersią, także nocne, szkodzi zębom czy nie.
Istnieje wiele innych czynników, które mogą wpływać na rozwój próchnicy:
- dieta bogata w cukry proste,
- osobnicza podatność na próchnicę,
- wczesne zakażenie bakterią Streptococcus mutans od członków rodziny,
- słaba higiena jamy ustnej lub jej brak,
- brak wizyt kontrolnych u dentysty,
- niestosowanie past z fluorem,
- obniżone wydzielanie śliny,
- choroby mamy lub dziecka jeszcze w okresie płodowym,
- przyjmowanie antybiotyków,
- palenie papierosów w trakcie ciąży przez mamę,
- nieprawidłowe nawyki żywieniowe.
W mojej opinii bardzo trudno o jednoznaczne i wiarygodne wnioski, ponieważ niezwykle trudno skonstruować badanie uwzględniające wszystkie pozostałe czynniki odpowiedzialne za rozwój próchnicy.
Jak zapobiegać próchnicy u dziecka?
W tym miejscu chciałabym podzielić się z Wami najważniejszymi zaleceniami dotyczącymi dbania o zdrowie jamy ustnej dziecka.
Kiedy maluch skończy pół roku i zacznie wykazywać gotowość do próbowania nowych smaków, warto w pierwszej kolejności wprowadzać produkty o niskiej zawartości cukrów prostych.
Rozszerzanie diety powinno opierać się przede wszystkim na warzywach.
Soki, słodzone herbatki czy gotowe słodkie kaszki instant są według mnie zupełnie niepotrzebnym elementem codziennego jadłospisu dziecka.
Kiedy zauważycie pierwszy ząbek, koniecznie zacznijcie go myć przy użyciu odpowiedniej szczoteczki i pasty.
O tym, jak dbać o zęby mleczne, pisałam już wcześniej tutaj.
Czy odstawiać dziecko od piersi, jeśli pojawi się próchnica?
Kiedy u małego dziecka pojawia się próchnica, karmienie piersią często uznawane jest za głównego „winowajcę” takiej sytuacji, szczególnie jeśli mama nadal karmi także w nocy.
Wielu dentystów zaleca wtedy odstawienie dziecka od piersi lub przynajmniej rezygnację z nocnych karmień.
Obserwując różne fora i grupy dyskusyjne dla dentystów zauważam jednak, że opinie w tym zakresie są bardzo podzielone.
Badania naukowe wskazują, że karmienie piersią do pierwszego roku życia praktycznie nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem próchnicy, a nawet może działać ochronnie.
Po ukończeniu 12 miesiąca życia ryzyko wzrasta, co wydaje się zrozumiałe, ponieważ:
- wzrasta liczba zębów w jamie ustnej dziecka,
- higiena może być niewystarczająca,
- dieta staje się coraz bardziej urozmaicona,
- częściej pojawiają się błędy dietetyczne.
Czy wobec tego należy odstawiać dziecko od piersi po ukończeniu pierwszego roku życia? Jeśli dziecko ma zdrowe zęby — moim zdaniem nie.
Karmienie mlekiem kobiecym daje znacznie większe korzyści zdrowotne niż mleko modyfikowane czy wysoko przetworzone produkty mleczne.
Jeżeli jednak zaczyna pojawiać się wiele ubytków próchnicowych, podejście powinno być indywidualne.
Warto znaleźć stomatologa dziecięcego, któremu ufamy, i wspólnie rozważyć decyzję dotyczącą ograniczenia nocnych karmień.
Na pierwszym miejscu przyjrzałabym się jednak diecie oraz higienie jamy ustnej dziecka.
Moje doświadczenia
Ja, będąc mamą długo karmiącą piersią, wybrałam karmienie zarówno w dzień, jak i w nocy, dobrą dietę oraz perfekcyjną higienę.
Co kilka dni przy okazji mycia zębów zaglądałam do buzi malucha — wszystko było w najlepszym porządku i nie mieliśmy żadnych ubytków próchnicowych w okresie karmienia piersią.
Polecane artykuły
- Wpływ nocnego karmienia na zęby mleczne
- Kiedy po raz pierwszy iść z dzieckiem do dentysty?
- Jak przygotować dziecko do pierwszej wizyty u stomatologa?
- Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o zębach mlecznych
- Problemy z wyrzynaniem zębów
- Wymiana zębów mlecznych na stałe
Źródła
- Korespondencja Fundacji Promocji Karmienia Piersią z Europejskim Biurem Światowej Organizacji Zdrowia http://fpkp.pl/prochnica.html
- Tham R, Bowatte G, Dharmage SC, Tan DJ, Lau MX, Dai X, Allen KJ, Lodge CJ. Breastfeeding and the risk of dental caries: a systematic review and meta-analysis.
- Breastfeeding and tooth decay https://www.breastfeeding.asn.au/bfinfo/breastfeeding-and-tooth-decay
- Nunes AM, Alves CM, Borba de Araújo F, Ortiz TM, Ribeiro MR, Silva AA, Ribeiro CC. Association between prolonged breast-feeding and early childhood caries: a hierarchical approach.
- Karen Glazer Peres i wsp. Impact of Prolonged Breastfeeding on Dental Caries: A Population-Based Birth Cohort Study.
- Stanowisko nauki o laktacji w sprawie karmienia piersią i mlekiem kobiecym w kontekście profilaktyki przeciwpróchnicowej.
Disclaimer:
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply