Wiele mam ma wątpliwości, czy nocne karmienia nie szkodzą zębom ich dzieci. Panuje bowiem powszechne przekonanie, że to właśnie one są główną przyczyną próchnicy wczesnej.
Pytają o to zarówno mamy karmiące piersią, jak i butelką.
Tymczasem jednym z zasadniczych czynników jest nie tylko samo nocne karmienie, ale również rodzaj mleka, wiek dziecka oraz zachowywanie innych działań profilaktycznych.
Jeśli więc chcecie wiedzieć, do kiedy można dziecko karmić w nocy i jak robić to możliwie najbezpieczniej, zachęcam do lektury.
Dlaczego nocne karmienia budzą tyle wątpliwości?
Noworodki wymagają regularnego, całodobowego karmienia.
Dzieci karmione piersią powinny być przystawiane na żądanie, nie rzadziej niż co 2–3 godziny, natomiast niemowlęta karmione butelką zwykle karmione są co około 3–3,5 godziny.
Jest to konieczne, aby dziecko mogło prawidłowo się rozwijać i przybierać na wadze.
W kolejnych miesiącach liczba karmień maleje, a odstępy między nimi się wydłużają.
Po 6 miesiącu życia dieta dziecka zaczyna być rozszerzana, a w jamie ustnej pojawiają się pierwsze zęby mleczne.
Karmienia nocne przestają być wtedy koniecznością fizjologiczną.
Część dzieci zaczyna przesypiać całe noce, jednak wiele nadal budzi się bardzo często. Wtedy pojawia się pytanie, czy nocne karmienia nie zwiększają ryzyka próchnicy.
Czy nocne karmienie rzeczywiście zwiększa ryzyko próchnicy?
Podczas snu zmniejsza się wydzielanie śliny, która naturalnie oczyszcza zęby i neutralizuje działanie bakterii.
Właśnie dlatego próchnica łatwiej rozwija się nocą.
Starsze dzieci i dorośli po wieczornym myciu zębów nie powinni podjadać ani pić słodzonych napojów.
Pojawia się więc pytanie, co zrobić w przypadku najmłodszych dzieci, które nadal bardzo często domagają się nocnych karmień.
W środowisku stomatologicznym przez wiele lat dominowało przekonanie, że nocne karmienia — także piersią — w dużym stopniu przyczyniają się do rozwoju próchnicy wczesnego dzieciństwa.
Wielu dentystów uważa karmienia nocne za główną przyczynę próchnicy u małych dzieci.
Według mnie wpływ nocnego karmienia na zdrowie zębów zależy jednak od wielu różnych czynników.
Karmienie piersią czy mlekiem modyfikowanym?
Bardzo duże znaczenie ma rodzaj mleka, którym karmione jest dziecko.
Naturalne mleko matki ma niski potencjał próchnicotwórczy, a nawet może wykazywać pewne działanie ochronne.
Przeciwciała zawarte w mleku kobiecym mogą hamować wzrost bakterii próchnicotwórczych, w tym Streptococcus mutans.
Laktoferyna obecna w naturalnym mleku również może ograniczać rozwój tych bakterii.
Z kolei laktoza — główny cukier znajdujący się w mleku matki — spośród wszystkich cukrów wykazuje najmniejszy potencjał próchnicotwórczy.
Istotną rolę odgrywają także oligosacharydy, które wspierają rozwój prawidłowego mikrobiomu jamy ustnej dziecka.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku mleka modyfikowanego.
Mleko sztuczne jest bardziej próchnicotwórcze między innymi ze względu na zawarte w nim cukry, które sprzyjają namnażaniu bakterii odpowiedzialnych za rozwój próchnicy.
Znaczenie wieku dziecka
Inaczej należy patrzeć na karmienia nocne u niemowlęcia poniżej pierwszego roku życia, a inaczej u starszego dziecka.
Do około 12 miesiąca życia dziecko ma zwykle niewiele zębów, a ryzyko próchnicy jest mniejsze.
W 2015 roku przeprowadzono dużą analizę obejmującą 63 publikacje naukowe dotyczące nocnego karmienia.
Wnioski wskazywały, że karmienie piersią do 12 miesiąca życia nie zwiększa ryzyka próchnicy, a nawet może mieć charakter ochronny.
Po ukończeniu pierwszego roku życia sytuacja wygląda już inaczej.
Dziecko ma więcej zębów, dieta staje się bardziej urozmaicona, a ryzyko błędów higienicznych i dietetycznych wzrasta.
Z punktu widzenia zapotrzebowania energetycznego większość dzieci po pierwszym roku życia nie potrzebuje już nocnych karmień.
Często większe znaczenie ma wtedy potrzeba bliskości i bezpieczeństwa.
Inne czynniki zwiększające ryzyko próchnicy
Nie można obwiniać wyłącznie nocnych karmień za rozwój próchnicy.
Znaczenie mają również:
- dieta bogata w cukry proste,
- słaba higiena jamy ustnej lub jej brak,
- wczesne zakażenie bakteriami Streptococcus mutans od członków rodziny,
- brak wizyt kontrolnych u dentysty,
- indywidualna podatność na próchnicę,
- obniżone wydzielanie śliny,
- choroby mamy lub dziecka jeszcze w okresie płodowym,
- przyjmowanie antybiotyków,
- palenie papierosów w trakcie ciąży przez mamę,
- nieprawidłowe nawyki żywieniowe.
Jeżeli ograniczymy pozostałe czynniki ryzyka, prawdopodobieństwo wystąpienia próchnicy będzie zdecydowanie mniejsze.
Czy po pierwszym roku życia warto ograniczać nocne karmienia?
Po ukończeniu pierwszego roku życia warto stopniowo próbować odzwyczajać dziecko od nocnych karmień, szczególnie mlekiem modyfikowanym podawanym z butelki.
Warto sprawdzić, czy dziecko budząc się w nocy rzeczywiście potrzebuje jedzenia, czy raczej bliskości i poczucia bezpieczeństwa.
Butelkę można próbować zastępować:
- przytulaniem,
- kołysaniem,
- śpiewaniem,
- czytaniem książeczek,
- smoczkiem w okresie przejściowym.
Jeśli dziecko rzeczywiście chce pić, lepiej podać wodę niż mleko.
Nie pozwalaj dziecku zasypiać z butelką
Bardzo ważne jest, aby dziecko nie zasypiało z butelką oraz nie chodziło z nią przez cały dzień.
Butelka zwiększa nie tylko ryzyko próchnicy, ale może również negatywnie wpływać na rozwój zgryzu.
Po ostatnim wieczornym posiłku zęby dziecka powinny zostać umyte.
Wiem, że odzwyczajanie od zasypiania z butelką bywa trudne, jednak warto stopniowo wprowadzać prawidłowe nawyki.
Profilaktyka ma ogromne znaczenie
Bardzo często większy wpływ na rozwój próchnicy mają inne czynniki niż same nocne karmienia.
Warto zwrócić uwagę na to, czy:
- utrzymujemy odpowiednią higienę jamy ustnej dziecka,
- unikamy nadmiaru cukrów w diecie,
- dbamy o czystość smoczków i sztućców dziecięcych,
- regularnie odwiedzamy dentystę.
Higiena jamy ustnej niemowlęcia
Nawet jeśli niemowlę nie ma jeszcze zębów, należy dbać o higienę jego jamy ustnej.
Dziąsła najlepiej przemywać dwa razy dziennie gazikiem nasączonym przegotowaną wodą.
Po pojawieniu się pierwszych zębów należy wprowadzić szczoteczkę odpowiednią do wieku dziecka oraz pastę z fluorem.
Dieta dziecka
Dziecko nie potrzebuje soków ani słodzonych herbatek do prawidłowego rozwoju.
Zwykła woda jest wystarczająca.
Dieta bogata w żywność przetworzoną i cukry proste zwiększa ryzyko próchnicy.
Przekazywanie bakterii próchnicotwórczych
Nie powinno się oblizywać smoczków ani używać wspólnych sztućców czy kubków z dzieckiem.
W ten sposób bardzo łatwo przekazać bakterie odpowiedzialne za rozwój próchnicy.
Pierwsza wizyta u dentysty
Regularne wizyty kontrolne u stomatologa są bardzo ważne.
Pierwsza wizyta powinna odbyć się między 6 a 12 miesiącem życia dziecka, czyli po rozpoczęciu okresu ząbkowania.
Polecane artykuły
- Wpływ karmienia piersią na rozwój próchnicy u dziecka
- Kiedy po raz pierwszy iść z dzieckiem do dentysty?
- Jak przygotować dziecko do pierwszej wizyty u stomatologa?
- Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o zębach mlecznych
- Problemy z wyrzynaniem zębów
- Skrócone wędzidełko podjęzykowe
Disclaimer:
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply