Problemy z wyrzynaniem zębów

Okres wyrzynania się zębów u dzieci bywa bardzo burzliwy. Z doświadczenia wiem, że wiele sytuacji z nim związanych niepokoi rodziców.

Wiele może się po drodze wydarzyć — zęby wyrastają krzywo lub nie pojawiają się wcale, a czasami wątpliwości budzi sama kolejność ich wyrzynania.

Wyrzynanie zębów mlecznych

Wszystkie zęby mleczne wyrzynają się zwykle między około 6 miesiącem a 3 rokiem życia dziecka.

Pełne uzębienie mleczne składa się z 20 zębów:

• 4 siekaczy,
• 2 kłów,
• 4 trzonowców w każdym łuku.

Łuki zębowe mają półkolisty kształt, a zęby górne powinny zachodzić na dolne mniej więcej w 1/3 ich wysokości.

Odwrotne zachodzenie zębów może świadczyć o rozwoju poważnej wady zgryzu — zgryzu krzyżowego.

Wraz z wiekiem dziecka pomiędzy mleczakami powinny pojawiać się szpary. To bardzo ważne, ponieważ przygotowują one miejsce dla większych zębów stałych.

Diagram z kolejnością wyrzynania się zębów mlecznych.

Diastema i przerwy między mleczakami

Rodziców bardzo często niepokoi diastema, czyli przerwa między jedynkami, oraz szpary między zębami mlecznymi.

Tymczasem są one jak najbardziej prawidłowe.

Chciałabym również uczulić rodziców na temat zbyt pochopnego podejmowania decyzji dotyczących podcinania wędzidełka wargi górnej.

Sama diastema — nawet duża — nie jest wskazaniem do wykonania takiego zabiegu.

Więcej na ten temat pisałam we wpisie o wędzidełku wargi górnej.

Dziecko z uzębieniem mlecznym

Krzywo wyrzynające się mleczaki

Rodziców często niepokoją również krzywo wyrżnięte mleczaki, na przykład zrotowane dolne siekacze.

Na tym etapie rozwoju zgryzu zwykle nie ma to większego znaczenia i nie wymaga interwencji ortodontycznej.

Czasami w uzębieniu mlecznym występują także:

• zęby zrośnięte,
• zęby dodatkowe,
• braki zębów.

Takie sytuacje najczęściej wymagają jedynie obserwacji.

Co powinno niepokoić?

To, co rzeczywiście powinno zwracać uwagę rodziców, to:

• brak przerw między zębami mlecznymi,
• odwrotne zachodzenie zębów,
• dysfunkcje związane z oddychaniem, żuciem i połykaniem,
• nieprawidłowe nawyki.

Wyrzynanie zębów stałych

Około 6–7 roku życia rozpoczyna się okres wymiany uzębienia mlecznego na stałe.

Jako pierwsze pojawiają się zwykle:

• pierwsze trzonowce stałe („szóstki”),
• dolne siekacze.

Rodzicom bardzo często umyka fakt, że szóstki są już zębami stałymi.

Regularne wizyty kontrolne pozwalają wychwycić ten moment i wdrożyć odpowiednią profilaktykę, taką jak:

• instruktaż higieny,
• lakierowanie,
• lakowanie.

Podwójny rząd zębów

Częstym zjawiskiem w tym okresie jest tzw. podwójny rząd zębów.

Dochodzi do niego wtedy, gdy korzenie zębów mlecznych nie uległy jeszcze wystarczającej resorpcji, a stały ząb zaczyna już wyrzynać się za mleczakiem.

W takiej sytuacji należy zgłosić się do stomatologa oraz skonsultować dziecko z ortodontą.

Po usunięciu mleczaka zęby stałe bardzo często samoistnie ustawiają się prawidłowo w łuku.

Kiedy warto udać się z dzieckiem do ortodonty?

Wiek 6–7 lat jest bardzo dobrym momentem na pierwszą wizytę ortodontyczną, jeśli nie odbyła się ona wcześniej.

To odpowiedni czas, aby reagować między innymi na:

• zwężenie łuków zębowych,
• problemy z wyrzynaniem zębów,
• wady zgryzu.

Diastema w uzębieniu stałym

Podczas wyrzynania siekaczy stałych może pojawić się diastema.

Jeśli ma do 2 mm szerokości, zwykle jest fizjologiczna.

Szersza diastema wymaga konsultacji ortodontycznej i wykluczenia:

• zęba dodatkowego (mesiodens),
• braku zawiązków dwójek.

Pantomogram i kontrola rozwoju uzębienia

Kolejnym ważnym okresem kontroli ortodontycznej jest etap wczesnego uzębienia mieszanego, około 9–10 roku życia.

Najpóźniej w tym czasie warto wykonać pantomogram, czyli przeglądowe zdjęcie RTG.

Badanie pozwala ocenić:

• liczbę zębów,
• położenie zawiązków zębów stałych,
• osie ich ustawienia,
• resorpcję korzeni mleczaków,
• potencjalne trudności z wyrzynaniem.

Pantomogram – zatrzymane górne stałe piątki. Fot. Mama Ortodonta

Zatrzymane kły

Około 9–10 roku życia można wychwycić nieprawidłowe ustawienie zawiązków stałych kłów.

Czasami samo usunięcie kła mlecznego pomaga stałemu kłowi ustawić się w prawidłowym torze wyrzynania.

Przyczyną zatrzymania kłów może być:

• brak miejsca w łuku,
• nieprawidłowe położenie zawiązka.

W lżejszych przypadkach odpowiednio wczesne poszerzenie łuków pozwala kłom samoistnie się wyrznąć.

W trudniejszych sytuacjach konieczne może być leczenie ortodontyczno-chirurgiczne.

Pantomogram – zatrzymany kieł. Fot. Mama Ortodonta.

Braki zawiązków zębów stałych

Na etapie uzębienia mieszanego można również wykryć brak zawiązków zębów stałych.

Oznacza to, że dane zęby nie wyrosną.

Najczęściej dotyczą one:

• górnych siekaczy bocznych („dwójek”),
• przedtrzonowców („piątek”).

Wczesna diagnostyka pozwala odpowiednio zaplanować leczenie i ograniczyć negatywny wpływ problemu na zgryz oraz estetykę uśmiechu.

Nietypowy kształt zębów

W czasie wyrzynania zębów stałych mogą pojawiać się również:

• stożkowate dwójki,
• zbyt drobne siekacze boczne,
• zęby dodatkowe,
• nietypowa kolejność wyrzynania zębów.

Plan leczenia w takich przypadkach zawsze dobierany jest indywidualnie.

Za wczesna utrata mleczaków

Wyrzynanie zębów stałych może być zaburzone także przez przedwczesną utratę zębów mlecznych.

Najczęściej jest to powikłanie próchnicy.

Jeżeli dziecko zbyt wcześnie straci mleczaka, może dojść do przesuwania się sąsiednich zębów oraz skrócenia łuku zębowego.

W konsekwencji może brakować miejsca dla zębów stałych, co prowadzi do:

• stłoczeń,
• wad zgryzu,
• zatrzymania zębów w kości.

W takich sytuacjach konieczne może być zastosowanie odpowiedniego aparatu ortodontycznego lub utrzymywacza przestrzeni.

Dlatego tak ważne jest prawidłowe leczenie i utrzymywanie zdrowia zębów mlecznych aż do czasu ich fizjologicznej wymiany.

Polecane artykuły

• Wymiana zębów mlecznych na stałe
• Wszystko, co chcielibyście wiedzieć o zębach mlecznych
• Przerwy między zębami mlecznymi
• Wędzidełko wargi górnej
• Skrócone wędzidełko podjęzykowe
• Kiedy po raz pierwszy iść z dzieckiem do dentysty?

Disclaimer:
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.