Obecnie wczesne leczenie ortodontyczne dzieci staje się coraz bardziej powszechne. Ortodonci, którzy do tej pory prowadzili terapie głównie u nastolatków i dorosłych, coraz częściej zajmują się także pacjentami z młodszej grupy wiekowej. Również rodzice są dziś bardziej świadomi i zgłaszają się na kontrole, gdy tylko zauważą coś niepokojącego w rozwoju zgryzu swojego dziecka.
Czym więc jest leczenie wczesne oraz jak i kiedy się je przeprowadza?
Dlaczego wczesne leczenie ortodontyczne ma sens?
Wczesne leczenie ortodontyczne dzieci ma wiele zalet. Przede wszystkim pozwala wychwycić wadę na bardzo wczesnym etapie jej rozwoju, kiedy jest ona łatwiejsza do leczenia niż w stadium zaawansowanym.
U dzieci w okresie wzrostu i rozwoju mamy realną możliwość naprowadzania tego procesu na właściwe tory. Dzięki temu leczenie daje bardziej naturalne efekty i pozwala wykorzystać pełny potencjał rozwojowy dziecka.
W tym wieku moim celem nie jest prostowanie zębów, lecz zapewnienie prawidłowego wzrostu szczęki i żuchwy. Dzięki temu możliwe jest prawidłowe wyrzynanie się zębów stałych, poprawa symetrii twarzy oraz właściwy rozwój zgryzu. W późniejszym okresie takich możliwości wpływu na kierunek wzrostu twarzoczaszki jest znacznie mniej, a leczenie bywa bardziej inwazyjne lub kompromisowe.
Dlaczego przez lata leczenie małych dzieci było rzadziej stosowane?
W okresie intensywnego rozwoju leczenia aparatami stałymi cienkołukowymi leczenie małych dzieci zeszło na dalszy plan. Nie każdy ortodonta czuł się pewnie w pracy z najmłodszymi pacjentami, a dodatkowo brakowało wiedzy z obszaru miofunkcjonalnego i fizjoterapeutycznego, czyli podejścia holistycznego.
Ja osobiście od początku swojej drogi zawodowej byłam zwolenniczką wczesnego leczenia dzieci. Widząc ogromne potrzeby w tym zakresie, przez lata szukałam metod i narzędzi skutecznego leczenia najmłodszych pacjentów.
Aparaty ortodontyczne w leczeniu wczesnym dzieci
Rodzice często pytają o skuteczność wczesnego leczenia ortodontycznego w ramach NFZ. Refundacja obejmuje m.in. aparaty ruchome, takie jak płytka Schwarza, stosowana do poszerzania łuków zębowych poprzez stymulację przyrostu kości na szerokość.
Płytka Schwarza jest narzędziem znanym i nadal stosowanym, jednak jej skuteczność w dużej mierze zależy od współpracy pacjenta. Aparat musi być noszony przez większą część doby, aby możliwe było uzyskanie efektu poszerzenia łuków.
Z moich obserwacji wynika, że ograniczona skuteczność płytek Schwarza w przeszłości wynikała głównie z nieprawidłowej współpracy pacjentów, a nie z samego narzędzia. Dziś wiem, że zbyt krótki czas noszenia był kluczowym czynnikiem braku efektów.
Chcąc osiągać szybsze i bardziej przewidywalne rezultaty, zaczęłam poszukiwać innych metod. Jednym z przełomowych narzędzi okazał się aparat bioblok 1, stosowany do rozbudowy łuków zębowych u dzieci w okresie wzrostu.
Choć jest to aparat ruchomy, warunkiem jego skuteczności jest noszenie go całodobowo, z wyjmowaniem jedynie raz dziennie do aktywacji i higieny. Rozbudowa szczęki trwa zwykle około czterech miesięcy.
Aparat Bioblok, fot. Mama Ortodonta
Od tego czasu do ekspansji łuków preferuję aparat bioblok, ponieważ działa szybko i przewidywalnie, z użyciem delikatnych biologicznych sił – pod warunkiem dobrej współpracy rodziców i dziecka.
Kiedy rozpocząć wczesne leczenie ortodontyczne dziecka?
Okres 0–3 lata
W wieku od urodzenia do około trzeciego roku życia dziecko nie jest kandydatem do aktywnego leczenia aparatami. Konsultacja ortodontyczna ma wtedy charakter kontrolny i edukacyjny.
Jej celem jest wychwycenie niepokojących sygnałów oraz edukacja rodziców, jak wspierać prawidłowy rozwój zgryzu dziecka i eliminować czynniki sprzyjające powstawaniu wad.
- współpraca z fizjoterapeutą i logopedą,
- prawidłowe nawyki karmienia i połykania,
- wspieranie oddychania przez nos,
- kontrola laryngologiczna w razie wskazań.
Wiek przedszkolny 3–7 lat
Wiek przedszkolny jest bardzo wdzięcznym okresem do rozpoczęcia aktywnego leczenia. Większość dzieci w wieku 6–7 lat jest już zdolna do dobrej współpracy.
Kluczowym czynnikiem decydującym o rozpoczęciu leczenia nie jest wiek metrykalny, lecz gotowość psychologiczna dziecka. Sprawdzamy ją podczas pierwszej wizyty konsultacyjno-adaptacyjnej.
Leczenie w tym wieku ma charakter holistyczny i obejmuje zarówno ekspansję łuków, jak i terapię miofunkcjonalną oraz wsparcie fizjoterapeutyczne.
Dzieci w wieku wczesnoszkolnym 7–10 lat
U dzieci w wieku 7–10 lat nadal działamy przyczynowo. Wykorzystujemy aparaty do ekspansji szczęki, takie jak bioblok czy aparat Hyrax, a w wybranych przypadkach także częściowe aparaty stałe 4×2.
Aparat Hyrax wg Marco Rosa
Aparat stały, częściowy D-Gainer
Leczenie trwa zwykle do około roku, po czym następuje okres obserwacji. Wczesna interwencja nie zawsze eliminuje potrzebę leczenia w przyszłości, ale znacząco poprawia warunki rozwojowe.
Linki polecane
- Wczesne leczenie ortodontyczne dzieci
- Wczesne leczenie dzieci z nastawieniem na całościowy rozwój
- Leczenie przyczynowe u dzieci
- Niemowlak i przedszkolak u ortodonty
- Kiedy pójść z dzieckiem do ortodonty
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply