Ssanie kciuka jest bardzo powszechnym nawykiem u dzieci. Tak niepozorne przyzwyczajenie może siać spustoszenie w zgryzie młodego człowieka, dlatego trzeba mu jak najszybciej przeciwdziałać.
Dlaczego dziecko ssie kciuk?
Ssanie kciuka to bardzo mocne przyzwyczajenie. Jesteśmy ssakami i nawet kilkudniowe noworodki, a także dzieci w łonie matki, wkładają sobie palce do buzi, chcąc zaspokajać swoją naturalną, pierwotną potrzebę.
Małe dzieci w ten sposób uspokajają się, ale trzeba wiedzieć, że takie zachowanie ma również negatywne skutki.
Negatywne skutki ssania palców
Niestety ssanie palców może powodować następujące problemy ze zgryzem:
- górne przednie zęby zaczynają nieestetycznie wystawać z buzi;
- górny łuk zębowy staje się zwężony, co prowadzi do rozwoju zgryzu krzyżowego;
- dolne siekacze przechylają się do wewnątrz buzi;
- powstaje zgryz otwarty przedni, czyli górne i dolne zęby nie stykają się ze sobą;
- pojawia się tendencja do powstania tyłozgryzu lub tyłożuchwia przez spychanie żuchwy kciukiem do tyłu.
zgryz otwarty, rys. mamaortodonta
Kiedy ssanie kciuka jest niebezpieczne?
Od razu zaznaczam, że nie ma powodów do paniki. Cały proces zmian trwa latami.
Jeśli nawyk ssania palców występuje w okresie uzębienia mlecznego, czyli do około 5. roku życia, efekty deformacji zgryzu nie są jeszcze utrwalone.
Jeśli do tego wieku wyeliminujemy nawyk, najprawdopodobniej zgryz ulegnie samoistnej korekcie w ciągu około 6 miesięcy, ponieważ równowaga mięśniowa jamy ustnej i twarzy wraca do normy.
Jeśli nawyk przetrwa do okresu, kiedy dziecko ma już kilka zębów stałych, czyli około 8–9 lat, jest bardzo prawdopodobne, że wada zgryzu utrwali się i będzie wymagała aktywnego leczenia ortodontycznego.
Jak poradzić sobie z nawykiem ssania kciuka u dziecka?
Na szczęście większość dzieci z nawyku ssania kciuka wyrasta samoistnie do około 5. roku życia. Jeśli tak się nie dzieje, warto podjąć próby wyeliminowania go.
Jeśli maluszek ma bardzo dużą potrzebę ssania, warto rozważyć podanie smoczka. W późniejszym okresie łatwiej pozbyć się smoczka niż uwolnić dziecko od ssania kciuka.
W okresie ząbkowania dziecko ma szczególnie silną potrzebę ssania paluszków. Dobrze jest wtedy podawać mu do rączki gryzaczki, by odwrócić uwagę od ssania palców.
Jeśli nawyk występuje u nieco starszego dziecka, oprócz delikatnego namawiania przez rodziców warto odbyć wizytę u lekarza stomatologa lub ortodonty w celu motywacji młodego pacjenta.
Lekarz powinien wytłumaczyć maluchowi, jakie skutki pociąga za sobą ssanie palca i jakie są konsekwencje takiego nawyku. Ponadto może zmobilizować dziecko do zaprzestania ssania. Autorytet lekarza pozwoli też rodzicom odwoływać się do jego opinii.
Jeśli dziecko jest dobrze nastawione i chce przestać ssać palec, można mu pomóc przez smarowanie palca gorzkim preparatem kupionym w aptece. Taki preparat zadziała przypominająco i zniechęcająco do ssania.
Mniej więcej po 6 tygodniach od pierwszej wizyty motywującej zapraszam pacjenta na wizytę kontrolną. Jeśli okazuje się, że wszystkie metody zawiodły, można zaproponować aparat, który pomoże dziecku uporać się z nawykiem.
Jakie aparaty mogą pomóc przy ssaniu kciuka?
Jeśli chodzi o wybór aparatu, jest mnóstwo możliwości. Należy pamiętać, że rodzaj aparatu jest dobierany indywidualnie i zależy od wieku dziecka, wady zgryzu czy innych dysfunkcji towarzyszących ssaniu kciuka.
Płytka typu retainer Hawleya
Możemy zastosować płytkę typu retainer Hawleya, podobną do tej, którą noszą pacjenci po zakończeniu leczenia ortodontycznego.
Dla zachęcenia dziecka aparat może być wielokolorowy i z naklejkami. Aparat wypełnia przestrzeń w buzi tam, gdzie wchodzi język, a przez to zniechęca dziecko do wkładania palca do ust.
Płytka typu retainer Hawleya
Płytka przedsionkowa z koralikiem
Innym rozwiązaniem jest płytka przedsionkowa, która przebiega między zębami i wargami, a w środku ma zamontowany koralik. Koralik dodatkowo sprzyja ćwiczeniom pionizowania języka.
Płytka przdesionkowa z koralikiem
Aparat Night lingual wrapping dr. Bonneta
Aparat Night lingual wrapping dr. Bonneta to aparat, który jednocześnie trenuje prawidłową pozycję języka i jest stosowany wyłącznie na noc.
Night lingual wrapping dr. Bonneta
Noszenie tego typu aparatów musi być wzmocnione motywowaniem dziecka i tłumaczeniem mu, że aparat ma za zadanie pomóc mu w przezwyciężeniu nawyku.
Aparaty stałe przy nawyku ssania palca
Ja jestem zwolenniczką zakładania aparatów na stałe. Nie dają one dziecku możliwości wyjęcia z ust, przez co na pewno spełniają swoją rolę.
Aparat Bluegrass
Aparat Bluegrass składa się z pierścieni umieszczonych na zębach trzonowych oraz drutu stalowego przylutowanego do pierścieni.
Na środku, w przedniej najwyższej części podniebienia, znajduje się koralik, który nie dotyka podniebienia po to, aby mógł się łatwo obracać.
Pacjent za pomocą języka obraca krążek, zapominając w ten sposób o ssaniu palca. Jeśli trafia na niego palcem, koralik przypomina mu o tym, aby go tam nie wkładać.
Innymi rodzajami tego typu aparatów są aparaty z pionowo, tępo zakończonymi kolcami lub szczebelkami.
aparat Bluegrass, fot. www.ortodonciatecnodent.com
aparat Bluegrass, fot. www.ortodonciatecnodent.com
Aparat Quad Helix
Aparat Quad Helix mocowany jest na stałe. Ma z przodu pętelkę, na którą dziecko natrafi, jeśli włoży palec do buzi.
Aparat ten jednocześnie może być tak aktywowany, że koryguje zgryz krzyżowy często spotykany przy ssaniu palca.
Quad Helix, fot. www.orthotechohio.com
Aparat A.L.F.
Aparat A.L.F. Advanced Lightwire Functional można zaprojektować tak, aby jednocześnie rozbudowywał zwężoną szczękę. Można też zamontować z przodu koralik przypominający.
Aparat A.L.F. fot. Triclinium
Kiedy potrzebna jest pomoc psychologa?
Dodam jeszcze tylko na koniec, że bywają dzieci, u których nawyk ma głębsze podłoże emocjonalne. Jest formą odreagowywania trudnych sytuacji i wtedy niezbędna może okazać się pomoc psychologa.
Dlaczego terapię trzeba dobrać indywidualnie?
Dobór terapii i aparatu ortodontycznego jest sprawą bardzo indywidualną. Zależy od osobowości dziecka, jego wieku i rozwijającej się wady zgryzu.
Zadanie, jakie stoi przed rodzicami dzieci z nawykiem ssania palca, nie jest łatwe, ale na pewno warto podjąć tę walkę i znaleźć zaufanego lekarza, który pomoże dziecku uporać się z tym nawykiem.
Linki polecane
- Ssanie kciuka — emocjonalna potrzeba i szkodliwy nawyk. Kiedy i jak z nim walczyć?
- Smoczek okiem ortodonty
- 13 objawów złego rozwoju twarzy dziecka, na które powinien zwrócić uwagę każdy rodzic
- 5 rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę, jeśli chcesz, by Twoje dziecko miało proste zęby
- Czego nie wiecie o języku?
- Dlaczego prawidłowe oddychanie to podstawa prostych zębów?
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny.
Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply