Rodzice często mają opory przed badaniami radiologicznymi wykonywanymi u dzieci. Najwięcej wątpliwości budzi fakt, że w trakcie takiego badania przyjmowana jest pewna dawka promieniowania rentgenowskiego, które według wielu ludzi uchodzi za szkodliwe. Gdy w grę wchodzi profilaktyka rozwoju uzębienia czy diagnostyka ortodontyczna u dzieci, rodzice pytają, czy fotografie RTG są na pewno konieczne?
Gdy dziecko boli ząb i trzeba go ratować, rodzice zwykle nie kwestionują zalecenia wykonania zdjęcia RTG zęba. Podobnie jest w przypadku urazów innych części ciała, jak np. złamanie ręki czy nogi. Wówczas pomimo tego, że wykonywane prześwietlenie wywołuje o wiele większą dawkę promieniowania niż to stomatologiczne i że potem powtarza się je jeszcze co najmniej dwu-trzykrotnie, nikt się temu nie sprzeciwia i każdy rodzic uznaje je za konieczność.
W przypadku RTG stomatologicznego niestety nie ma takiego przekonania. A szkoda! Każdy rodzic powinien sobie uświadomić, że dawki promieniowania rentgenowskiego, czyli jonizującego, wysyłane podczas wykonywania prześwietleń stomatologicznych nie są wysokie w stosunku do tzw. promieniowania tła, czyli promieniowania z naturalnych źródeł, które na co dzień przyjmujemy do swojego organizmu np. podczas oglądania telewizji czy nawet w postaci zjedzonego banana, który ma potas promieniotwórczy.
Codziennie w naturalnych okolicznościach przyjmujemy więc promieniowanie w granicach 7 mikrosiwertów (µSv), czyli tak naprawdę prawie tyle samo, co jedno zdjęcie RTG zębowe, którego promieniowanie wynosi 5 µSv.
Pantomogram z kolei wysyła dawkę 10 µSv, czyli dwukrotnie większą niż dawka przyjmowana na co dzień. To zdjęcie pozwala prześwietlić wszystkie zęby w obu łukach, ale nie powinno być przerażające, biorąc pod uwagę, że np. lot samolotem w zależności od czasu trwania wystawia nas na dawkę promieniowania w wysokości 20-40 µSv, więc na kilkukrotność zdjęć pantomograficznych.
Poza tym pamiętajmy, że w trakcie wykonywania fotografii stomatologicznych używane są specjalne osłony radiologiczne, które mają za zadanie jeszcze bardziej zmniejszyć wpływ promieniowania na nasz organizm.
Jakie rodzaje zdjęć RTG wykonuje się w stomatologii?
Zdjęcia rentgenowskie wykonywane w diagnostyce stomatologicznej możemy podzielić na:
- wewnątrzustne – jak np. małe zdjęcia zębowe, które służą do diagnozowania pojedynczego zęba, a także inne zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe oraz zgryzowe,
- zewnątrzustne – gdzie detektor jest umieszczony poza jamą ustną pacjenta. W tym przypadku mówimy o pantomogramie, zdjęciu cefalometrycznym oraz tomografii CBCT.
Zdjęcia wewnątrzustne
Zdjęcie RTG zębowe wykorzystywane jest najczęściej zawsze wtedy, kiedy mamy potrzebę prześwietlenia jednego zęba z powodu urazu czy leczenia kanałowego.
Zdjęcie skrzydłowo-zgryzowe służy do diagnostyki próchnicy na wczesnym etapie, szczególnie ubytków występujących na powierzchniach stycznych oraz do diagnostyki przyzębia brzeżnego.
Na tym zdjęciu uwidocznione są tylko korony zębów bocznych, górnych i dolnych jednocześnie. Nie widać korzeni ani ich wierzchołków. Zdjęcie wykonywane jest oddzielnie dla strony prawej oraz lewej.
Jest to badanie bardzo wskazane w profilaktyce wczesnego wykrywania próchnicy, ponieważ możemy wykryć już na wczesnym etapie ubytek próchnicowy, którego nie widać jeszcze w badaniu fizykalnym, ponieważ rozwija się na styku zębów.
To zdjęcie jest mało popularne i niedoceniane, natomiast bardzo pomocne. Wskazane jest wykonywanie go profilaktycznie raz w roku lub zawsze wtedy, kiedy zleci je lekarz dentysta w zależności od ryzyka próchnicy występującego u dziecka.
Przegapienie takich wczesnych zmian skutkuje u dzieci szybkim rozwojem próchnicy. Na kolejnej wizycie takie zmiany są już zwykle bardzo duże, do tego stopnia, że odpada szkliwo z powierzchni żującej, czyli okluzyjnej. Wówczas zwykle taki ubytek prowadzi już do stanów zapalnych miazgi i wymaga bardziej inwazyjnego leczenia, tak naprawdę warunkowego, żeby utrzymać ząb mleczny.
Zdjęcia zgryzowe to kolejny rodzaj zdjęć wewnątrzustnych. W ich przypadku używa się nieco większej kliszy. Polegają one na uwidocznieniu powierzchni od strony zgryzowej szczęki albo żuchwy.
Tego typu zdjęcie jest w dobie pantomogramu oraz zdjęć CBCT już raczej dość rzadko używane. Wskazaniem do niego jest np. leżąca pozycja pacjenta. Można je wykonać do diagnostyki zębów nadliczbowych, zatrzymanych czy torbieli.
Zdjęcia zewnątrzustne w diagnostyce ortodontycznej
Zdjęcia zewnątrzustne – pantomogram, zdjęcie cefalometryczne oraz tomografia CBCT służą do diagnostyki ortodontycznej. Są bardzo ważne i bez tego typu obrazowania nie ma możliwości prawidłowego zdiagnozowania pacjenta.
Pantomogram sam w sobie jest zdjęciem przeglądowym, które warto wykonywać profilaktycznie u dzieci nawet co 1,5-2 lata, żeby monitorować stan rozwoju uzębienia, obecność i rozwój zębów stałych.
To zdjęcie wnosi niewspółmiernie dużo w stosunku do tego, jakie ma promieniowanie jonizujące. Wszystkie trzy badania opisywałam szeroko we wpisie: Dlaczego warto wykonywać zdjęcia rentgenowskie u dzieci w okresie rozwoju zębów?, do którego lektury bardzo gorąco Was zapraszam.
Jak widzicie, badania RTG stomatologiczne nie są groźne dla zdrowia Waszych dzieci, a wręcz przeciwnie — są bardzo pomocne i potrzebne po to, aby je chronić. Dlatego nie obawiajcie się i wykonujcie je zawsze wtedy, gdy zaleca je stomatolog lub ortodonta.
Przeczytaj również
- Diagnostyka rentgenowska u dzieci
- Czemu wykonujemy CBCT jeżeli ortodonta zlecił RTG, pantomogram i cefalogram?
- Pantomogram — na czym polega i jak się do niego przygotować?
- Prześwietlenie zębów — czy jest szkodliwe?
- Dlaczego warto wykonywać zdjęcia rentgenowskie u dzieci w okresie rozwoju zębów?
- Brak zawiązków zębów — jakie badanie wykonać?
Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny.
Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply