Czy każdą wadę zgryzu można wyleczyć?

Pacjenci zgłaszający się do ortodonty bardzo często wychodzą z założenia, że każdą wadę zgryzu można wyleczyć. Tymczasem sukces terapii ortodontycznej uzależniony jest od wielu czynników – nie tylko od umiejętności lekarza.

Jakie są rodzaje wad zgryzu?

Wyróżniamy kilka rodzajów wad zgryzu, m.in.:

• tyłozgryz,
• przodozgryz,
• zgryz otwarty,
• zgryz głęboki,
• zgryz krzyżowy,
• szpary międzyzębowe,
• stłoczenia.

Każdą z nich leczy się inaczej, a przy niektórych procedury są bardziej skomplikowane. Poza tym wady zgryzu nie zawsze występują w prostej formie – w praktyce najczęściej mamy do czynienia z wadami złożonymi, czyli mieszanką kilku różnych problemów.

Co więcej, wady takie jak tyłozgryz, przodozgryz czy zgryz otwarty mogą być jedynie wadami zębowymi lub występować w bardziej zaawansowanym stadium – obejmującym struktury szkieletowe.

Od czego zależy, czy wadę da się „wyleczyć” samą ortodoncją?

Rodzaj i stopień nasilenia wady niewątpliwie wpływają na możliwość jej wyleczenia jedynie za pomocą terapii ortodontycznej. Należy bowiem wyraźnie podkreślić, że czasami samo leczenie ortodontyczne to za mało.

Jeśli wada obejmuje struktury szkieletowe, a pacjent jest już dorosły (po zakończonym etapie wzrostu), do wyleczenia jego wady konieczne bywają działania wspierające, np. zabieg chirurgiczny nacięcia blaszki kostnej kości, czyli kortykotomia, lub operacja ortognatyczna.

W tym ujęciu na pytanie „czy każdą wadę zgryzu można wyleczyć” odpowiedź może brzmieć: tak – można. Tylko wtedy leczenie musi obejmować znacznie bardziej zaawansowane i skomplikowane działania z zakresu chirurgii, czego nie każdy pacjent jest na początku świadomy.

Dlaczego wiek pacjenta ma tak duże znaczenie?

Bardzo ważny jest wiek, w jakim pacjent zgłasza się do ortodonty. Zdecydowanie łatwiej leczy się dzieci niż dorosłych. Ponownie podkreślę, że nie chodzi tu o wiedzę czy umiejętności lekarza, a o ogólne możliwości biologiczne, jakimi dysponujemy.

U dzieci zgryz znajduje się w fazie rozwoju, a twarzoczaszka w okresie wzrostu, więc możemy wpływać na kierunek wzrostu i prowadzić leczenie tak, by nakierować rozwój na właściwe tory. U dorosłych szczęka i żuchwa są już w pełni wykształcone i samymi aparatami możemy jedynie w niewielkim stopniu przemodelować ustawienie zębów. Działania ortodontyczne to przede wszystkim przesuwanie i prostowanie zębów na wyrostku zębodołowym szczęki czy żuchwy. Na ustawienie kości w tym wieku ortodonta ma już niewielki wpływ.

Małe dzieci z objawami wady zgryzu leczymy przyczynowo, zwalczając niewłaściwą pozycję spoczynkową języka, dysfunkcje i nawyki. U nieco starszych dzieci, których kości twarzoczaszki nadal rosną, również możemy w pełni leczyć wadę zgryzu, korygując i sterując rozwojem ich szczęki i żuchwy za pomocą aparatów. Zależność jest prosta: większy potencjał leczenia przyczynowego mamy wtedy, gdy zaczynamy leczenie wcześniej. U dorosłych pacjentów już tego potencjału nie ma.

Czy leczenie ortodontyczne w dorosłości ma sens?

Nasuwa się więc pytanie, czy jest sens zaczynać terapię ortodontyczną w dorosłym wieku, gdy wiemy, że mamy takie ograniczenia. To zależy od oczekiwań pacjenta. Na początku musi być przeprowadzona dokładna diagnostyka i określenie składowych wady zgryzu (problemy zębowe, szkieletowe), przyczyny jej powstania oraz możliwości i ograniczeń leczenia.

Jedną z metod leczenia dorosłych pacjentów jest tzw. kamuflaż ortodontyczny, który jest pewnego rodzaju kompromisem. Oznacza to, że wada nie zostanie do końca wyleczona, ale może być zamaskowana. Działamy wówczas jedynie w obszarze ustawienia zębów – nie przemieścimy w ten sposób kości, nie skorygujemy więc znacząco rysów twarzy – ale możemy poprawić estetykę zębów i funkcjonowanie zgryzu.

Jeżeli pacjent ma niewielki tyłozgryz lub przodozgryz, takie leczenie – mimo że kompromisowe – może być satysfakcjonujące i wiele dorosłych osób się na nie decyduje.

Podsumowanie

Podsumowując: czy każdą wadę zgryzu da się wyleczyć? Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. U dzieci mamy na to ogromną szansę i duże możliwości. Biorąc pod uwagę aspekt psychologiczny i trend białego, pięknego uśmiechu z prostymi zębami, myślę, że mimo ograniczeń u dorosłych, warto podjąć się takiego wyzwania.

Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny.
Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.