Retencja ortodontyczna – co dzieje się po zdjęciu aparatu?

Ostatnim, bardzo ważnym etapem leczenia ortodontycznego u pacjentów po zakończonym etapie wzrostu, czyli u nastolatków i dorosłych, jest retencja ortodontyczna. W tym celu stosuje się specjalne aparaty retencyjne – zarówno stałe, jak i ruchome. Ich zadaniem jest utrzymanie efektów leczenia i zapobieganie ponownemu przesuwaniu się zębów.

Pacjenci, którzy przechodzą leczenie ortodontyczne aparatem stałym, muszą liczyć się z tym, że po zdjęciu zamków terapia nie kończy się całkowicie. Rozpoczyna się etap retencji, który pozwala ustabilizować nowe ustawienie zębów i utrwalić rezultaty leczenia.

Dlaczego retencja ortodontyczna jest konieczna?

U dorosłych pacjentów kości szczęk mają już ostateczny kształt. Oznacza to, że ortodonta może przesuwać zęby jedynie w obrębie wyrostków zębodołowych. Po zakończeniu leczenia zęby mają naturalną tendencję do powrotu do wcześniejszej pozycji.

Dzieje się tak dlatego, że na zęby stale działają siły mięśni języka, policzków i warg. Po zdjęciu aparatu te siły ponownie zaczynają oddziaływać na łuki zębowe. W niektórych przypadkach mogą one powodować stopniowy powrót zębów do poprzedniego ustawienia.

Dlatego tak ważne jest utrzymanie nowej pozycji zębów za pomocą aparatów retencyjnych.

Rodzaje aparatów retencyjnych

Aparaty retencyjne dzielą się na dwie podstawowe grupy: aparaty stałe oraz aparaty wyjmowane.

Aparat retencyjny stały

Aparat retencyjny stały ma postać cienkiego drutu, który ortodonta odpowiednio dopasowuje i przykleja od strony językowej zębów – najczęściej na siekaczach i kłach. Jest niewidoczny podczas uśmiechu i nie wymaga pamiętania o codziennym zakładaniu.

Jego wadą jest natomiast większa trudność w utrzymaniu higieny jamy ustnej. Nitkowanie zębów jest bardziej wymagające, a wokół drutu może łatwiej gromadzić się osad i kamień nazębny.

Aparat retencyjny ruchomy

Aparaty retencyjne ruchome to płytki akrylowe lub nakładki, które pacjent samodzielnie zakłada na zęby. Składają się one z metalowego łuku wargowego zatopionego w akrylowej płytce podniebiennej. Ich zadaniem jest utrzymanie kształtu łuku zębowego oraz pozycji zębów.

Zaletą takich aparatów jest możliwość wyjmowania ich na czas jedzenia oraz podczas wykonywania zabiegów higienicznych. Wadą jest natomiast konieczność systematycznego noszenia oraz ryzyko zgubienia aparatu.

Jak długo trwa retencja ortodontyczna?

Retencja ortodontyczna jest procesem bardzo indywidualnym. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, jak długo powinna trwać. Decyzję o rodzaju aparatu retencyjnego oraz czasie jego noszenia zawsze podejmuje ortodonta.

W wielu przypadkach stosuje się tzw. retencję podwójną, czyli połączenie drutu retencyjnego przyklejonego na stałe (najczęściej w dolnym łuku) oraz aparatu ruchomego noszonego na noc.

W pierwszym okresie po zdjęciu aparatu retainer ruchomy noszony jest przez większość doby. Z czasem liczba godzin noszenia stopniowo się zmniejsza – aż do etapu, w którym aparat zakładany jest jedynie na noc.

Minimalny okres retencji wynosi zwykle około trzech lat. Po tym czasie pacjent może zdecydować, czy chce kontynuować retencję, czy zaakceptować możliwość niewielkich przesunięć zębów.

Najważniejsze zasady w okresie retencji

• Faza retencji również wymaga regularnych wizyt kontrolnych u ortodonty.
• Jeśli zgubisz lub uszkodzisz aparat retencyjny, skontaktuj się z ortodontą jak najszybciej.
• Jeżeli aparat retencyjny przestaje być dopasowany lub staje się luźny, konieczna jest kontrola ortodontyczna.
• Przy retencji stałej należy szczególnie dbać o higienę – dokładnie szczotkować zęby i nitkować przestrzeń pod drutem.
• Aparaty retencyjne ruchome należy regularnie czyścić szczoteczką i mydłem lub specjalnymi tabletkami oraz przechowywać w pudełku, gdy nie są używane.

FAQ – najczęstsze pytania o retencję ortodontyczną

Czy retencja jest konieczna po leczeniu ortodontycznym?

Tak. Bez retencji zęby mogą stopniowo wracać do swojej wcześniejszej pozycji, co prowadzi do nawrotu wady zgryzu.

Jak długo trzeba nosić aparat retencyjny?

Czas retencji jest indywidualny i zależy od rodzaju wady oraz przebiegu leczenia. W wielu przypadkach retencja trwa kilka lat.

Czy zęby mogą się przesunąć po leczeniu ortodontycznym?

Tak. Zęby mają naturalną tendencję do przemieszczania się przez całe życie, dlatego utrzymanie retencji jest bardzo ważne.

Treści zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie zastępują indywidualnej konsultacji z lekarzem ortodontą.