Zgodnie z ustawą z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty świadczenia zdrowotne, w tym diagnostyka i terapia ortodontyczna, udzielane są po uzyskaniu zgody pacjenta. Jak wygląda to w praktyce, zwłaszcza w przypadku dzieci, które są najczęściej moimi pacjentami?
Zgoda na leczenie pacjenta pełnoletniego
Z punktu widzenia prawa osoba, która ukończyła 18 lat, uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych i może samodzielnie decydować o swoim leczeniu. Nie musi przychodzić na wizyty z rodzicem ani uzyskiwać zgody opiekuna na jakiekolwiek czynności medyczne.
Wystarczy, że pacjent wyraża chęć leczenia i udziela na nie zgody. Lekarz nie ma również obowiązku informowania rodziców lub wcześniejszych opiekunów o stanie zdrowia czy postępach terapii bez zgody pacjenta.
Warunkiem wyrażenia zgody jest wcześniejsze przekazanie pacjentowi rzetelnej informacji o stanie zdrowia, rozpoznanej wadzie, planie leczenia, możliwych efektach oraz ewentualnych zagrożeniach.
Zgoda na leczenie małoletniego powyżej 16 roku życia
Pacjenci, którzy ukończyli 16 lat, mimo że nie są pełnoletni, posiadają częściową zdolność do decydowania o leczeniu. W ich przypadku obowiązuje tzw. zgoda podwójna (kumulatywna) – zgodę wyraża zarówno opiekun ustawowy, jak i sam małoletni pacjent.
Małoletni powyżej 16 roku życia ma prawo do pełnej informacji o swoim stanie zdrowia i może wyrazić sprzeciw, jeśli działa z dostatecznym rozeznaniem. Zakres decyzyjności zależy m.in. od stopnia inwazyjności leczenia.
Pacjent w tym wieku może samodzielnie zgłosić się na wizytę lekarską, jednak na udzielenie świadczenia nadal wymagana jest zgoda opiekuna ustawowego. Każda zgoda musi być wyrażona odrębnie na konkretne postępowanie diagnostyczne lub terapeutyczne.
Formy wyrażania zgody
W przypadku prostych badań zgoda może mieć formę ustną lub pisemną. Zgoda ustna jest tzw. zgodą dorozumianą i nie budzi wątpliwości, jeśli pacjent lub opiekun jasno ją wyraża.
W sytuacjach podwyższonego ryzyka, przy bardziej skomplikowanym leczeniu lub zabiegach, zgoda musi mieć formę pisemną. Jeżeli pacjent ukończył 16 lat, podpis składa zarówno opiekun ustawowy, jak i małoletni.
Zgoda na leczenie małoletniego od 0 do 16 roku życia
W przypadku dzieci do 16 roku życia pełną decyzyjność posiada opiekun ustawowy. To on wyraża zgodę na wszelkie badania i leczenie.
Dziecko nie ma prawa do sprzeciwu, jednak lekarz ma obowiązek je wysłuchać, jeśli jego rozwój i stan zdrowia na to pozwalają. Małoletniemu przysługuje także ograniczone prawo do informacji – w zakresie niezbędnym do współpracy w leczeniu.
Opiekun ustawowy a opiekun faktyczny
Dzieci często przychodzą na wizyty z osobami innymi niż rodzice, np. z dziadkami lub nianią. Są to tzw. opiekunowie faktyczni.
W przypadku wywiadu lub badań nieinwazyjnych możliwe jest ich wykonanie za zgodą opiekuna faktycznego. Jeżeli jednak konieczne jest bardziej inwazyjne leczenie, wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego.
Zgoda na opiekę stomatologiczną w szkole
Zgodnie z przepisami szkoły sprawują opiekę stomatologiczną nad uczniami do 19 roku życia. Opiekun ustawowy może wyrazić zgodę na leczenie dziecka poniżej 16 roku życia bez swojej obecności.
Jeżeli uczeń ukończył 16 lat, wymagana jest również jego zgoda. Osoba pełnoletnia decyduje o leczeniu samodzielnie.
Prawa dziecka i sytuacje szczególne
Decyzyjność opiekunów ustawowych może być ograniczona w sytuacjach, gdy odmowa leczenia zagraża zdrowiu lub życiu dziecka. W takich przypadkach lekarz może zwrócić się do sądu opiekuńczego.
Jeżeli pacjent wymaga natychmiastowej pomocy, a nie ma możliwości uzyskania zgody, lekarz ma prawo udzielić świadczenia ratującego zdrowie lub życie. Cała procedura musi zostać szczegółowo opisana w dokumentacji medycznej.
Przeczytaj także
- Dlaczego nie można diagnozować pacjentów online
- 6 przykazań dla pacjentów w leczeniu ortodontycznym
- Jakim typem pacjenta jesteś w leczeniu ortodontycznym
Disclaimer medyczny: Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej. Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.
Leave A Reply