Z cyklu #wadyzgryzu – jak leczyć zgryz krzyżowy

Zgryz krzyżowy jest dość częstą wadą występującą u dzieci. Wynika on najczęściej z niedostatecznego rozwoju szczęki, który powstaje na tle czynników środowiskowych, takich jak nieprawidłowa postawa jamy ustnej – otwarte usta oraz język, który w spoczynku nie układa się na podniebieniu.

Dlaczego zgryz krzyżowy wymaga wczesnego leczenia?

Leczenie dzieci ze zgryzem krzyżowym powinno rozpocząć się tak wcześnie, jak tylko jest to możliwe. Jeżeli czynniki psychologiczne i dojrzałość emocjonalna pozwalają na współpracę, aparaty wykonujemy już u dzieci w wieku 4–5 lat. Przedszkolaki i nieco starsze dzieci bardzo dobrze nadają się do takiej terapii, ponieważ lekarze i rodzice są dla nich największym autorytetem. Miła, serdeczna atmosfera oraz drobne nagrody sprzyjają dobrej współpracy.

Rozpoczęcie leczenia w młodym wieku ma ogromną przewagę. Do około 10. roku życia kończy się niemal cały wzrost twarzoczaszki. W okresie intensywnego wzrostu możemy więc realnie kształtować kierunek rozwoju twarzy poprzez leczenie ortodontyczne, które w praktyce jest ortopedią szczękową. Dzięki temu wpływamy nie tylko na zgryz, ale także na proporcje i estetykę twarzy.

Na czym polega leczenie zgryzu krzyżowego?

Zgryz krzyżowy niemal zawsze wynika z niedorozwoju i zwężenia szczęki, dlatego leczenie polega na jej rozbudowie – zarówno na boki, jak i doprzednio.

Na zielono zaznaczone kości szczęki

Kość szczęki, znajdująca się w środkowym piętrze twarzy, w dużym stopniu decyduje o jej kształcie i estetyce. Płaskie policzki, zapadnięta okolica podoczodołowa, podkrążone oczy oraz spłaszczenie środkowego piętra twarzy są oznakami jej niedorozwoju.

Aparaty stosowane w leczeniu

Do rozbudowy szczęki stosuje się specjalnie do tego przeznaczone aparaty. Najczęściej używam aparatu Bioblock 1. Jest to aparat ruchomy, który dziecko powinno nosić przez całą dobę, zdejmując go jedynie do mycia zębów i aparatu.

Aktywna faza poszerzania szczęki trwa zwykle 4–5 miesięcy. U młodszych dzieci czasem konieczne są dwie fazy leczenia w odpowiednim odstępie czasowym, o czym decyduje lekarz. Efektem jest szeroka szczęka, spłaszczone podniebienie oraz przygotowanie do dalszego leczenia ortotropicznego.

Pacjent leczony techniką kombinowaną Bioblock 1.

Zgryz krzyżowy a ustawienie żuchwy

W przypadku bocznego zgryzu krzyżowego z czynnościowym przesunięciem żuchwy, co u dzieci zdarza się bardzo często, stosuję dodatkową zaporę prowokującą jej prawidłowe ustawienie. Element ten uniemożliwia żuchwie przemieszczanie się w patologiczną stronę.

W leczeniu wykorzystuje się również selektywne szlifowanie zębów mlecznych, które umożliwia swobodne ruchy żuchwy i jej prawidłowe ustawienie.

Znaczenie postawy ciała i podejścia holistycznego

U dzieci ze zgryzem krzyżowym bardzo często współistnieją zaburzenia postawy ciała. Asymetrie ułożeniowe mogą wpływać nie tylko na sylwetkę, ale także na rozwój zgryzu. Dlatego tak ważna jest dokładna diagnostyka i szerokie, holistyczne spojrzenie na pacjenta – nie tylko przez pryzmat zębów i twarzy, ale całego ciała.

W idealnym modelu leczenie obejmuje współpracę ortodonty z fizjoterapeutą czy osteopatą dziecięcym. Świadomość rodziców i wczesna obserwacja rozwoju dziecka mają tu kluczowe znaczenie.

Leczenie zgryzu krzyżowego u starszych pacjentów

U nastolatków i dorosłych powodzenie leczenia zależy od stopnia nasilenia wady. Pierwszym etapem zawsze jest dokładna diagnostyka, pozwalająca określić, czy problem dotyczy wyłącznie ustawienia zębów, czy też ma charakter morfologiczny. W skrajnych przypadkach, gdy doszło do asymetrycznego wzrostu żuchwy, leczenie może wymagać połączenia terapii ortodontycznej z leczeniem chirurgicznym.

Powyższy materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny.
Nie stanowi porady medycznej ani indywidualnej rekomendacji terapeutycznej.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej konsultacji z lekarzem oraz odpowiedniej diagnostyki.