Wady zgryzu są zaburzeniem morfologiczno-czynnościowym w obrębie narządu żucia i polegają na nieprawidłowym ustawieniu zębów oraz/lub kości szczęki i żuchwy względem siebie. Dotyczą więc nie tylko zębów, ale również układu kostnego twarzoczaszki. Mogą mieć różne nasilenie, a często towarzyszą im dodatkowe problemy ze strony mięśni orofacjalnych oraz stawów skroniowo-żuchwowych.
Jak diagnozuje się wady zgryzu?
Wady zgryzu analizuje się w trzech podstawowych płaszczyznach:
- przednio-tylnej,
- poprzecznej,
- pionowej.
Wady przednio-tylne
Do wad przednio-tylnych zaliczamy przede wszystkim tyłozgryz oraz przodozgryz. W ich ocenie bierze się pod uwagę m.in. klasy Angle’a i klasy kłowe, a u dzieci z uzębieniem mlecznym – klasy Bauma.
Istotne pojęcia diagnostyczne to:
- overjet (szpara przednio-tylna) – odległość między siekaczami górnymi i dolnymi w płaszczyźnie poziomej,
- overbite (nagryz pionowy) – stopień nachodzenia zębów górnych na dolne w pionie.
Do precyzyjnej oceny relacji szczęki i żuchwy wykonuje się zdjęcie cefalometryczne. Jednym z kluczowych parametrów jest kąt ANB:
- 0–4° – I klasa szkieletowa (norma),
- powyżej 4° – II klasa szkieletowa (wada dotylna),
- poniżej 0° – III klasa szkieletowa (wada doprzednia).
Tyłozgryz i tyłożuchwie
Tyłozgryz to cofnięcie dolnego łuku zębowego względem górnego. Jest jedną z najczęściej spotykanych wad zgryzu i często ma związek z czynnikami środowiskowymi, takimi jak oddychanie przez usta, długotrwałe ssanie smoczka czy nieprawidłowa pozycja języka.
Wyróżnia się:
- tyłozgryz częściowy – obejmujący tylko zęby przednie,
- tyłozgryz całkowity – dotyczący całego łuku dolnego.
Tyłożuchwie (retrogenia) oznacza cofnięcie całej żuchwy względem szczęki. Może mieć podłoże dziedziczne, hormonalne, pourazowe lub występować w zespołach genetycznych, np. w sekwencji Pierre’a Robina.
Tyłozgryz
Przodozgryz
Przodozgryz występuje wtedy, gdy dolne zęby wysuwają się przed górne. Najczęściej wynika z niedorozwoju szczęki lub nadmiernego wzrostu żuchwy.
- przodozgryz częściowy – obejmujący tylko zęby przednie,
- przodozgryz całkowity – gdy cały łuk dolny jest wysunięty przed górny.
Przodożuchwie (progenia) to wada morfologiczna związana z nadmiernym wzrostem żuchwy.
Przodozgryz
Wady poprzeczne
Wady poprzeczne ocenia się na podstawie relacji zębów dolnych do górnych oraz obecności asymetrii linii pośrodkowej. Często wynikają ze zwężenia szczęki.
- zgryz krzyżowy częściowy przedni,
- zgryz krzyżowy boczny (jednostronny lub obustronny),
- zgryz krzyżowy całkowity,
- laterogenia – boczne przemieszczenie żuchwy,
- zgryz przewieszony – przy nadmiernej szerokości szczęki.
Zgryzy krzyżowe często pojawiają się w okresie rozwojowym i są związane z niedostatecznym wzrostem szczęki. Nieleczone mogą prowadzić do utrwalenia zaburzeń zgryzu i funkcji narządu żucia.
Zgryz krzyżowy boczny
Wady pionowe
Wady pionowe dotyczą wysokości zwarcia i często są związane z nieprawidłowymi nawykami, takimi jak ssanie kciuka czy oddychanie przez usta.
Zgryz otwarty charakteryzuje się obecnością szpary niedogryzowej między zębami. Często towarzyszą mu zaburzenia funkcji języka oraz oddychanie torem ustnym.
- zgryz otwarty częściowy (przedni lub boczny),
- zgryz otwarty całkowity (najczęściej szkieletowy).
Zgryz otwarty
Zgryz głęboki występuje wtedy, gdy górne zęby nadmiernie nachodzą na dolne. Może mieć postać częściową, całkowitą lub szkieletową.
Zgryz głęboki
Dlaczego wczesna diagnostyka jest ważna?
Wady zgryzu warto monitorować już od najmłodszych lat. Wczesna diagnoza i odpowiednio dobrane leczenie ortodontyczne mogą zapobiec poważniejszym problemom w przyszłości. W przypadku wątpliwości dotyczących ustawienia zębów u dziecka warto skonsultować się z ortodontą.
Disclaimer medyczny: Materiał ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej ani indywidualnej diagnostyki. W przypadku podejrzenia wady zgryzu należy skonsultować się z lekarzem dentystą lub ortodontą.
Leave A Reply